संस्कार पेरणारा बाल कथासंग्रह : लाल दिनांक
लेखक - नागेश सू. शेवाळकर
लहान मुलाचं एक आगळंवेगळं विश्व असतं, जे माया लावतील ; ते त्यांना आपलेसे वाटतात. त्यांच्या मनात कधीच आपपरभाव नसतो. ते क्षणात रुसतात तर क्षणात गोड होतात. त्यांच्याकडे भन्नाट कल्पना असतात. त्या कल्पना वास्तवात उतरवणं कधीकधी वडीलधाऱ्यांसाठी अशक्यप्राय असतं. तरी त्या कल्पना अलवार जपत नात्यांची वीण घट्ट करणाऱ्या, कौटुंबिक जिव्हाळ्यावर आधारित लहान मुलांचे विश्व उलगडून सांगणाऱ्या संस्कारक्षम कथा म्हणजे लेखक नागेश सू. शेवाळकर लिखित ‘लाल दिनांक’ कथासंग्रह होय.
‘लाल दिनांक’ कथासंग्रहात पंधरा कथा आहेत. पहिली कथा ‘आमच्या मिस... आजी !” या कथेत स्माईल इंग्लिश स्कूलमध्ये शिकणारा समीर शाळेतील हॉलीबॉल, फुटबॉल, रिंग, सायकल, घसरगुंडी, झोका, घोडा, कार या खेळांत रमत नाही. या अद्ययावत खेळांपेक्षा त्याला आजीने शिकवलेले जुने खेळ आवडतात. आजीने शिकवलेला ‘मामाचं पत्र हरवलं’ हा खेळ शिक्षक त्याच्याकडून समजून घेतात व मुलांना खेळायला लावतात. ‘मामाचं पत्र हरवलं’ हा खेळ बाकी मुलांनाही खूप आवडतो. जुन्या काळातील या खेळाबाबत मुलांची आवड पाहून मुख्याध्यापिका समीरच्या आजीलाच शिक्षिका म्हणून शाळेत नेमतात. त्या आजी मुलांना त्यांच्या काळातील लोप पावत चाललेले खेळ, संस्कारगीतं, बडबडगीतं शिकवतात. अशी जुन्या काळातील खेळांबाबत गोडवा निर्माण करणारी व वाचकास वेगळं काहीतरी सुचवणारी कथा आहे.
वास्तवाची जाण नसलेले मुलं कल्पनेच्या जगात विहार करणारी असतात. मग त्यांना गोष्टीतील परीलाही भेटण्याची इच्छा झाली तर नवल वाटू नये. परंतु या संग्रहात वाचण्यात आलेली ही ‘परीकथा’ ह्रदयाचा ठोका चुकवणारी आहे. प्रकाश नावाचा चार वर्षाचा मुलगा आईकडे परीला भेटण्याची इच्छा व्यक्त करतो. त्याची आई त्याला वास्तवाची जाण करून न देता त्याच्या कल्पनेला आणखी पंख देण्याचे काम करते. पुढे प्रकाशला बहीण होते. तिचं नाव परी ठेवलं जातं. आपल्या घरात परीने जन्म घेतला म्हणून त्याला खूप आनंद होतो. परंतु ही परी कल्पनेतील परीप्रमाणे आकाशात उंच उडत नाही पाहून तो नाराज होतो. पुढे जो थरार घडतो तो अंगावर काटा आणणारा आहे. ही कथा वाचकाच्या कायम स्मरणात राहणारी आहे.
सुट्टी म्हटलं की मुलांचा आनंदाचा दिवस. सुट्टीच्या दिवशी आईवडिलांनी अजिबात अभ्यास करायला सांगू असे त्यांना वाटते. मंगेश पाडगांवकराचं छान बालगीत आहे, ‘सांग सांग भोलानाथ पाऊस पडेल काय... शाळेभोवती तळे साचून सुट्टी मिळेल काय...!’ असेच ‘लाल दिनांक’ या शीर्षक कथेतील युवराजलाही शाळेत जावेसे वाटत नाही. तो दररोज कॅलेंडरवरील लाल तारखा पाहतो. लाल तारीख असली की शाळेला सुट्टी असते असा त्याचा समज असतो. शाळेत जायचा कंटाळा येतो म्हणून तो कॅलेंडरवरची तारीखच लाल पेनने रंगवतो. एका महिन्यात सुट्टीच्या लाल तारखाच नाही पाहून तो चक्क वडिलांना लाल तारखांचे कॅलेंडर आणायला लावतो. अशी गंमतीशीर शीर्षक कथा ‘लाल दिनांक’ वाचताना नकळत हसू येते.
‘पंख मायेचे, वाढदिवस सचिनचा, श्यामची पत्रावळ, प्रोत्साहन, आठवण एका करामतीची, विश्वास जिंकला श्रावणबाळ, बक्षिसाची किमया, ओळखपत्र, पत्र बाप्पाचे, एक वाढदिवस असाही, नातू माझा भला’ अशा एकूण पंधरा कथा ‘लाल दिनांक’ कथासंग्रहात आहेत. लेखक नागेश सू. शेवाळकर यांनी बच्चेकंपनीचे भावविश्व नेमके चितारले आहे. यातील अधिकत्तर कथा आजी आणि नातू या नात्यांभोवती गुंफल्या गेल्या आहेत. त्यांच्या कथा कल्पनेत रमवणाऱ्या नसून भवतालचे वास्तव अवगत करून देणाऱ्या आहेत. ज्या छोट्यांना प्रेरणा व मोठ्यांनी छोट्यांशी कसं वागलं पाहिजे याचे भान देणाऱ्या आहेत. हा कथासंग्रह सोहम क्रिएशन अँण्ड पब्लिकेशन पुणे प्रकाशनाने प्रकाशित केलेला असून मुखपृष्ठ अमेय देशपांडे यांचे आहे. असा हा संस्कार पेरणारा बाल कथासंग्रह नक्कीच वाचनीय झाला आहे असे वाचक म्हणून वाटते. लेखक नागेश सू. शेवाळकर सर यांना पुढील लेखनास शुभेच्छा.
आस्वादक - संजय द. गोराडे (नाशिक)
मो. नं - ९८५०६९१२१६
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें