अंतरीचे रंग : सकारात्मकतेतून परिवर्तन घडविणारे पुस्तक
एक पुरुष शिकला तर तो एकटाच सुशिक्षित होतो, पण स्त्री शिकली तर संपूर्ण कुटुंब सुशिक्षित होते. आज एकविसाव्या शतकात स्त्री शिकून सज्ञान झाली आहे. माणूस म्हणून ज्ञात झालेल्या स्वातंत्र्याविषयी व घटनेने बहाल केलेल्या अधिकारांविषयी ती सजग झाली आहे. तिला अंतरीच्या दडलेल्या भावविश्वातील असंख्य पैलू उलगडून दाखवायचे आहे, परंतु ते अंतरीचे पैलू उलगडून दाखवत असताना त्याचे रंग बेरंग होत तर नाही ना ! याचा नेमका सूतोवाच ‘अंतरीचे रंग’ या पुस्तकात लेखिका सुरेखा बोऱ्हाडे यांनी केले आहे.
चपराक प्रकाशित व सुरेखा बोऱ्हाडे लिखित ‘अंतरीचे रंग’ वैचारिक काहीसा ललित लेखसंग्रह आहे, यात आजच्या बदलत्या काळानुसार स्त्रियांनी केलेली प्रगती, प्रगती करत असताना उंचावलेल्या कक्षा आणि कक्षा उंचावत असताना घ्यावयाची दक्षता यावर नेमके भाष्य केले आहे. तसेच पुरुषी अहंकाराला इजा न पोहोचवता पुरुष वर्गाला स्त्रीचा आत्मसन्मान जपण्याचे हलकेफुलके मार्गदर्शन केले आहे. या लेखसंग्रहात दैनदिन जीवनातील स्त्रीविषयक वेगवेगळे लेख असून सकारात्मकतेतून परिवर्तन घडविणारे आहे.
‘सेवा परमोधर्म’ या लेखाने पुस्तकाची सुरुवात होते. सुश्रुषा, सेवा, संगोपन ; जे स्त्रीचे उपजत गुण आहे. खरंतर ती वात्सल्याची साक्षात मूर्ती आहे. प्रेम, जिव्हाळा, संवेदनशीलता तिच्या ठायी नैसगिकच असते. म्हणून नर्सिंगसारख्या क्षेत्रात स्त्रियांची नेमणूक केली जाते. पेशंटचे स्पंजिंग करणे, पॉट बदलणे, स्वच्छता करणे, योग्य औषधे-इंजेक्शन देणे, रोग्याचे खाणे-पिणे या सर्व गोष्ट स्त्रिया किळस वा द्वेष न करता आपलेपणाने करतात. ज्या खूप जिकिरीच्या, कठीण, चिकाटीच्या व जोखमीच्या असतात. सेवा देण्यामागे पैसे कमवणे हा हेतू असला तरी कर्तव्य बजावताना तो कधीच प्रथम स्थानी नसतो. प्रथम स्थानी नेहमी त्यांची सेवा असते ; जी प्रामाणिक असते. म्हणून या क्षेत्रात नर्सोबा म्हणून कधीही पुरुष नेमले जात नाही वा आढळतही नाही. स्त्रीची सेवाभावी वृत्ती हीच तिची शक्ती आहे. तिच्या या सेवाभावी वृत्तीचा आदर करण्याचे लेखिकेने या लेखात सूचित केले आहे.
दुसरा लेख आहे, ‘माझी गाडी... माझा वेग...!’ स्त्री ग्रहावर जाऊन आली आहे असे असताना सामान्य कुटुंबातील स्त्रिया साधी टू व्हीलर चालवायला कचरतात. माणसांच्या व गाड्यांच्या गर्दीत कोणाला धक्का लागला तर, वाहतुकाचा नियम मोडला तर, किंवा स्त्री आहोत आपली फजिती झाली तर, अशा अनेक शंकाकुशंकांनी खचून जात त्या टू व्हीलर किंवा फोरव्हीलर चालविण्याचे धाडस करत नाही. खरंतर पुरुष वर्गाने स्त्रीला टू व्हीलर किंवा फोरव्हीलर चालविण्यास प्रोत्साहित करायला हवे. त्यामुळे त्यांच्यावरचा कामाचा ताण बराच हलका होणार आहे. शाळेत किंवा क्लासला मुलांना ने-आण करणे, बाजारहाट करणे, लग्नसभारंभास जाणे अशा अनेक कौटुंबिक जबाबदाऱ्या विभागल्या जाणार आहे. स्त्रीने पण स्वतःच्या विकासासाठी, स्वावलंबनासाठी व आत्मविश्वासासाठी टू व्हीलर किंवा फोरव्हीलर चालविण्यास पुढाकार घेतला पाहिजे. ड्रायव्हिंग करणे हा आजच्या युगातील स्त्री स्वातंत्र्याचा हक्क आहे याची लेखिकेने जाणीव या लेखात करून दिली आहे. सोबत ‘माझी गाडी... माझा वेग...!’ हा आत्मभानही ठेवायला सांगितला आहे.
पुस्तकाच्या उत्तरार्धात ‘फॅशन’ या विषयावर लेख आहे. जो आजच्या तरुणाईने जरूर वाचायला हवा. सतत नवीन काहीतरी करण्याची उर्मी, वेगळेपणा दाखवण्याची हौस यात मुलांप्रमाणे मुलीही आघाडीवर आहेत. चित्रपटातील किंवा जाहिरातील हिरोईनने केलेली फॅशन, हेअरस्टाईल, मेकअप अशा ज्या ज्या फॅशन दाखवल्या जातात ; त्या त्या तरुणाई लगेच प्रत्यक्षात आणून मोकळे होते. परंतु त्या फॅशनचे अनुकरण करताना स्वतःला सुरक्षित वाटते आहे का ? फॅशनेबल राहण्याच्या किंवा दिसण्याच्या नादात आपले अस्तित्व धोक्यात येते आहे का ? याच्या नेमक्या टिप्स ‘फॅशन’ या लेखात लेखिकेने दिल्या आहेत. पाश्चात्य पोशाखांचे अंधानुकरण करण्यापेक्षा आपल्याच वातावरणाशी मिळतीजुळती फॅशन करण्याचा छान सल्लाही दिला आहे. शरीराचे सौंदर्य जपण्यापेक्षा मनाचे सौंदर्य जपण्यात त्यांनी चांगुलपणा मानायला सांगितला आहे.
‘कन्यादान... दान की आदान ?’ शेवटचा लेख. कन्यादान या शब्दामागची चुकीची मानसिकता लेखिकेने या लेखात उलगडून सांगितली आहे. आजवर कन्यादानाला महादान म्हटले गेले आहे. ज्याप्रमाणे पैसे, धन, गाई दान करतो ; त्याप्रमाणे कन्येचे पण दान केले जाते. परंतु तो अधिकार पित्याला असतो का ? कारण अर्जित संपत्तीचे दान करण्याचा अधिकार व्यक्तीला असतो. आपली मुलगी नक्कीच अर्जित संपत्ती नाही. तिला दुसऱ्याला देऊन टाकणे ही भावना कुठेतरी कमीपणा, हीनपणा आणणारी आहे. तेव्हा पिता म्हणून आपण कन्येचे दान न करता आदान करायला हवे. अर्जुनाबरोबर सुभद्रेचा गांधर्वविवाहाच्या वेळी श्रीकृष्ण बलरामाला म्हणतात, ‘प्रदानमपी कन्याया : पशुवत को नुमन्यते ?’ पशुप्रमाणे कन्येचे दान करण्यास अनुमती नाही. तेव्हा कन्या ही सर्वार्थाने गृहलक्ष्मी असते. तिचा योग्य मान-सन्मान राखला गेला पाहिजे, असे या लेखात लेखिका जनजागृती करत रास्त संदेश देते.
असे स्त्री जीवनावर आधारित विविध विषयांवर छत्तीस लेख ‘अंतरीचे रंग’ या पुस्तकात आहेत. स्त्रियांच्या जगण्यातील बारकावे, आनंद, अस्मिता, दुःख लेखिका सुरेखा बोऱ्हाडे यांनी सहज शैलीत नोंदले आहेत. लेखांची भाषा ओघवती व वाचकाला बांधून ठेवणारी आहे. लेख वाचताना त्यांचे निरीक्षण व अभ्यास अफाट असल्याचे दिसून येते. ‘अंतरीचे रंग’ या पुस्तकाच्या माध्यमातून त्या स्त्रियांमध्ये मोलाचे परिवर्तन करून पाहत असल्याचे जाणते. जे वाचनांती स्त्रियांबरोबर पुरुषांमध्येही परिवर्तन घडविणारे आहेत. असे रोजच्या जगण्याविषयी मार्गदर्शक ठरणारे पुस्तक प्रत्येकाच्या संग्रही असावे असे वाचक म्हणून मला वाटते. लेखिकेच्या हातून असेच समाज प्रबोधन करणारे लेखन घडो अशा शुभेच्छा देतो. धन्यवाद.
अंतरीचे रंग (वैचारिक)
लेखिका सुरेखा बोऱ्हाडे
प्रकाशक घनश्याम पाटील (मो.७०५७२९२०९२)
चपराक प्रकाशन, पुणे
मूल्य - २००/-
आस्वादक – लेखक संजय द. गोराडे (नाशिक)
मो. नं – ९८५०६९१२१६
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें